Bandhkam Kamgar Yojana – महाराष्ट्रातील लाखो बांधकाम कामगार दिवसरात्र कष्ट करून आपल्या कुटुंबाचा उदरनिर्वाह करतात. उन्हाळ्याच्या रणरणत्या उन्हात, पावसाळ्यात आणि थंडीतही ते विटा रचत, सिमेंट ओतत आपला घाम गाळतात. या अथक परिश्रमातूनही त्यांच्या मनात एकच स्वप्न असते — आपल्या मुलाने मोठे व्हावे, डॉक्टर व्हावे, इंजिनिअर व्हावे, अधिकारी व्हावे.
परंतु वास्तवाचे चित्र हे स्वप्नापेक्षा खूपच वेगळे असते. कमी उत्पन्नामुळे अनेक कामगार आपल्या मुलांना उच्च शिक्षण देण्यास असमर्थ ठरतात. महाविद्यालयांच्या वाढत्या फी, पुस्तके, राहणीमान आणि इतर खर्च यांमुळे शिक्षण हे गरीब कुटुंबांसाठी दुरापास्त बनत चालले आहे. यामुळेच अनेक हुशार मुले शिक्षण अर्धवट सोडून कामाला लागतात.
हीच सामाजिक समस्या ओळखून महाराष्ट्र सरकारने एक महत्त्वपूर्ण पाऊल उचलले आहे. महाराष्ट्र इमारत व इतर बांधकाम कामगार कल्याणकारी मंडळाने, जे Mahabocw या नावाने ओळखले जाते, नोंदणीकृत कामगारांच्या मुलांसाठी एक विशेष शैक्षणिक सहाय्य योजना राबवण्याचा निर्णय घेतला आहे. या योजनेअंतर्गत पात्र विद्यार्थ्यांना तब्बल एक लाख रुपयांपर्यंतची आर्थिक मदत मिळणार आहे.
सहा जानेवारी दोन हजार सव्वीस रोजी या योजनेत काही महत्त्वाचे बदल करण्यात आले असून त्यानुसार लाभाची रक्कम आणि निकषांमध्ये सुधारणा करण्यात आली आहे. ही योजना केवळ कागदावर न राहता प्रत्यक्षात लाभार्थ्यांपर्यंत पोहोचावी यासाठी थेट लाभ हस्तांतरण अर्थात DBT पद्धतीचा वापर करण्यात येत आहे. याचा अर्थ असा की मंजूर झालेली रक्कम थेट विद्यार्थ्याच्या बँक खात्यात जमा होणार आहे.
या योजनेची सर्वात महत्त्वाची बाब म्हणजे ती शालेय शिक्षणापुरतीच मर्यादित नाही. व्यावसायिक अभ्यासक्रमांसाठी जसे की MBBS, BDS किंवा अभियांत्रिकी शिक्षणासाठी वार्षिक एक लाख रुपयांची मदत मिळणार आहे. बी.ए., बी.कॉम., बी.एस्सी. अशा पदवी अभ्यासक्रमांसाठी सत्तर ते पंचाहत्तर हजार रुपयांपर्यंत सहाय्य दिले जाईल.
पदविका अर्थात डिप्लोमा आणि आयटीआय सारख्या तांत्रिक शिक्षणासाठी वीस ते पन्नास हजार रुपयांपर्यंत मदत मिळणार आहे. इतर तांत्रिक कोर्ससाठी अभ्यासक्रमाच्या स्वरूपानुसार रक्कम निश्चित केली जाईल. यामुळे विविध क्षेत्रात शिक्षण घेणाऱ्या विद्यार्थ्यांना या योजनेचा लाभ मिळू शकतो.
यह भी पढ़े:
शेतकऱ्यांच्या बँक खात्यात जमा होणार 20,000 हजार रुपये नवीन यादी जाहीर | PM Kisan 22nd Instalment
आता आपण या योजनेसाठी पात्र ठरण्याचे निकष समजून घेऊया. सर्वात पहिली आणि महत्त्वाची अट म्हणजे विद्यार्थ्याचे आई किंवा वडील महाराष्ट्र इमारत व इतर बांधकाम कामगार कल्याणकारी मंडळाकडे अधिकृतपणे नोंदणीकृत असले पाहिजेत. नुसती नोंदणी नाही, तर त्यांचे स्मार्ट कार्ड वैध असणे आणि वेळेवर नूतनीकरण केलेले असणे देखील आवश्यक आहे.
दुसरी अट म्हणजे अपत्य मर्यादा. या योजनेचा लाभ एका कुटुंबातील फक्त दोन मुलांनाच मिळू शकतो. तिसरी महत्त्वाची अट विद्यार्थ्याच्या गुणांशी संबंधित आहे. विद्यार्थ्याने मागील वर्षाच्या परीक्षेत किमान पन्नास टक्के गुण मिळवणे बंधनकारक आहे. म्हणजेच या योजनेचा लाभ गुणवान विद्यार्थ्यांनाच मिळणार असल्यामुळे शैक्षणिक दर्जाही राखला जाईल.
अर्ज करण्यासाठी आवश्यक कागदपत्रे आधीपासूनच तयार ठेवणे अत्यंत गरजेचे आहे. कामगाराचे स्मार्ट कार्ड किंवा नोंदणी प्रमाणपत्र, विद्यार्थी आणि पालक दोघांचेही आधार कार्ड, चालू वर्षाची शाळा किंवा महाविद्यालयाची फी पावती आणि बोनाफाईड सर्टिफिकेट या कागदपत्रांशिवाय अर्ज अपूर्ण राहील.
याशिवाय मागील वर्षाची मूळ गुणपत्रिका सादर करणे आवश्यक आहे. बँक पासबुकची प्रत आणि त्यावर विद्यार्थ्याचे नाव स्पष्टपणे नमूद असणे गरजेचे आहे. सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे मागील एका वर्षात किमान नव्वद दिवस काम केल्याचे प्रमाणपत्र देखील सादर करावे लागेल. हे प्रमाणपत्र सिद्ध करते की पालक खरोखरच सक्रिय बांधकाम कामगार आहेत.
ऑनलाईन अर्ज करण्याची प्रक्रिया अत्यंत सोपी ठेवण्यात आली आहे. mahabocw.in या अधिकृत संकेतस्थळावर जाऊन “Workers Welfare Scheme” अंतर्गत “Educational Assistance” हा पर्याय निवडावा. त्यानंतर आपला नोंदणी क्रमांक टाकून विद्यार्थ्याची संपूर्ण माहिती भरावी आणि सर्व कागदपत्रे स्कॅन करून अपलोड करावीत.
अर्ज सबमिट केल्यानंतर कामगार आयुक्तालयाकडून त्याची सखोल पडताळणी केली जाते. पडताळणी पूर्ण झाल्यावर आणि अर्ज मंजूर झाल्यावर निधी थेट विद्यार्थ्याच्या बँक खात्यात जमा केला जातो. ज्यांना ऑनलाईन अर्ज करण्यात अडचण येईल त्यांनी जवळच्या महा-ई-सेवा केंद्राची मदत घ्यावी, जिथे प्रशिक्षित कर्मचारी मदत करण्यास तयार असतात.
या योजनेमुळे समाजात एक महत्त्वपूर्ण बदल घडण्याची शक्यता आहे. बांधकाम क्षेत्रातील कामगार वर्ग हा नेहमीच उपेक्षित राहिला आहे. त्यांच्या मुलांसाठी अशा प्रकारची भरीव मदत मिळणे म्हणजे त्यांच्यासाठी सामाजिक न्यायाचे एक पाऊल आहे. या निधीमुळे हुशार विद्यार्थी आपल्या आवडीच्या क्षेत्रात शिक्षण पूर्ण करू शकतील आणि भविष्यात यशस्वी होऊ शकतील.
एखाद्या बांधकाम कामगाराचा मुलगा डॉक्टर होतो, किंवा मुलगी अभियंता बनते, तेव्हा त्या कुटुंबाच्या जीवनाची दिशाच बदलते. संपूर्ण कुटुंब गरिबीच्या जोखडातून मुक्त होते आणि समाजात प्रतिष्ठेने जगण्याचा मार्ग खुला होतो. हीच खरी सामाजिक क्रांती आहे जी शिक्षणाद्वारे घडवता येते.
म्हणूनच, जे कामगार नोंदणीकृत आहेत आणि ज्यांची मुले सध्या शिक्षण घेत आहेत, त्यांनी ही संधी कोणत्याही कारणाने गमावू नये. वेळेत अर्ज करा, सर्व कागदपत्रे व्यवस्थित तयार ठेवा आणि आपल्या मुलांचे उज्ज्वल भविष्य घडवण्यासाठी या सरकारी मदतीचा पुरेपूर उपयोग करा. महाराष्ट्र सरकारची ही योजना खऱ्या अर्थाने कामगारांच्या कुटुंबांसाठी आशेचा किरण बनत आहे.
